Beleid, regelgeving en Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek

Beleid, regelgeving en Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek

Beleid en regelgeving

De Vlaamse overheid wil de initiatiefnemers van een bevolkingsonderzoek meer bewust maken van de populatiebenadering die nodig is wanneer een screening wordt aangeboden of aanbevolen aan een groep personen zonder klachten of symptomen. Het is immers niet zinvol of maatschappelijk verantwoord om alles wat kan worden opgespoord ook effectief op te sporen.

Vlaanderen wil de kwaliteit van screeningsinitiatieven en bevolkingsonderzoeken verhogen en zijn burgers behoeden voor screenings en bevolkingsonderzoeken die niet zinvol of zelfs schadelijk zijn.

Daarom is voor elk bevolkingsonderzoek dat in Vlaanderen wordt georganiseerd, ongeacht de initiatiefnemer (mutualiteit, universiteit, OCMW, huisartsenkring, enzovoort) en ongeacht de schaalgrootte (lokaal, regionaal) de toestemming vereist van de Vlaamse minister van Volksgezondheid. Zonder toestemming is een bevolkingsonderzoek verboden.

Het principe van dit beleid is beschreven in artikel 31 van het decreet van 21 november 2003 betreffende het preventieve gezondheidsbeleid en geconcretiseerd in het Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 betreffende bevolkingsonderzoek in het kader van ziektepreventie.

Omdat het afwegen van de voor- en nadelen van een bevolkingsonderzoek voor elke ziekte of risico verschilt, laat de minister zich adviseren door de Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek. De werkgroep evalueert elke aanvraag voor de organisatie en uitvoering van een bevolkingsonderzoek aan de hand van de criteria die in de bijlage van de regelgeving zijn opgenomen. De evaluatie resulteert in een advies aan de minister. Doorgaans omvat dit advies ook voorwaarden om de kwaliteit van een screeningsinitiatief te verbeteren. Alle adviezen van de werkgroep worden gepubliceerd op deze pagina van de website van het Agentschap Zorg en Gezondheid. Op basis van het advies van de werkgroep beslist de bevoegde minister of het bevolkingsonderzoek in kwestie al dan niet mag worden uitgevoerd. 

Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek

Samenstelling

Op 28 januari 2015 werd de Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek opnieuw samengesteld. Achttien deskundigen werden voor een periode van vijf jaar benoemd om de minister te adviseren over een bevolkingsonderzoek in Vlaanderen. De oprichting is bepaald in het ministerieel besluit van 28 januari 2015 tot oprichting van de Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek.

De werkgroep is multidisciplinair samengesteld:

  • Bettina Blaumeiser (voorzitter)
  • Kris Dierickx
  • Lutgart Braeckman
  • Karel Hoppenbrouwers
  • Koen Van Herck
  • Guido Van Hal
  • Joeri Guillaume
  • Veerle Piessens
  • Bart Garmyn
  • Hans Van Brabandt
  • Vera Nelen
  • Martine Van Hecke
  • Marc Arbyn
  • Elise Rummens
  • Bart Van Overmeire
  • Niko Speybroeck
  • Ann Meulemans
  • Marleen Haems

De leden van de werkgroep zijn gekozen omwille van een specifieke deskundigheid en niet met oog op vertegenwoordiging van een beroepsgroep of organisatie.

Opdracht 

De werkgroep adviseert de bevoegde minister onder meer over de verschillende initiatieven voor een bevolkingsonderzoek, met inbegrip van de eigen initiatieven van de Vlaamse overheid. Zo kan de minister goed onderbouwd beslissen om een bevolkingsonderzoek al dan niet toe te laten en eventueel ook bijkomende voorwaarden opleggen.

Beoordelingscriteria

De Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek evalueert elk initiatief voor een bevolkingsonderzoek op basis van dezelfde criteria en gaat na in welke mate het aan de minimumvereisten voor een kwaliteitsvol bevolkingsonderzoek beantwoordt. De criteria hebben betrekking op:

  • de ziekte of aandoening;
  • de doelgroep;
  • het screeningsinstrument en de toepassing ervan;
  • de diagnose, behandeling of andere zinvolle en verantwoordelijke handelingen;
  • het volledige bevolkingsonderzoek.

Die criteria zijn onderverdeeld in subcriteria. Deze subcriteria worden opgesomd in de bijlage bij het Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 betreffende bevolkingsonderzoek in het kader van ziektepreventie, gewijzigd door het besluit van de Vlaamse Regering van 16 mei 2014 houdende diverse bepalingen ter uitvoering van het decreet van 21 november 2003 betreffende het preventieve gezondheidsbeleid en tot wijziging van uitvoeringsbesluiten van dit decreet. Het formulier waarmee een aanvraag voor toestemming voor een bevolkingsonderzoek moet worden ingediend, bevat een lijst vragen die naar deze (sub)criteria verwijzen. De antwoorden op die vragen moeten de Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek toelaten om de criteria te evalueren en tot een advies te komen.

TV-SPOT
NIEUWS

Persmededeling van Wouter Beke, Vlaams Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

05/12/2019

Bevolkingsonderzoek naar kanker werkt: steeds minder gevorderde dikkedarmkankers in Vlaanderen

* De belangrijkste cijfers uit het jaarrapport vindt u als bijlage bij dit bericht. *

Aantal gevorderde darmkankers (stadium II,III en IV) in Vlaanderen lager dan voor de start van het...

Oproep kandidaturen Vlaamse werkgroep Bevolkingsonderzoek

25/11/2019

De Vlaamse overheid organiseert bevolkingsonderzoeken (screeningsprogramma’s) naar dikke darmkanker, borstkanker, baarmoederhalskanker en aangeboren aandoeningen. Daarnaast wil ze ook de kwaliteit van andere screeningsinitiatieven verhogen en burgers behoeden voor bevolkingsonderzoeken...

Preventieve gezondheidssector ondertekent nieuwe ethische code

25/11/2019

De preventieve gezondheidssector in Vlaanderen heeft een nieuwe ethische code goedgekeurd. Wie de code ondertekent, engageert zich om niet alleen bij te dragen aan een gezonde, maar ook aan een sociale en duurzame samenleving. Verschillende expertisecentra zetten hun handtekening al, zoals het...

Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker pas nuttig vanaf 50 jaar

25/11/2019

Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker pas nuttig vanaf 50 jaar

Geen reden om leeftijd te verlagen naar 45 jaar volgens studie Universiteit Antwerpen